Công nghệ AI đang trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, công việc và kinh doanh. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách sử dụng phần mềm AI đúng và hiệu quả ngay từ đầu. Chính vì vậy, việc tiếp cận các tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm AI bài bản, dễ hiểu là bước khởi đầu quan trọng giúp bạn tiết kiệm thời gian và khai thác tối đa sức mạnh của AI.
Trong bài viết này, VTI Academy sẽ tổng hợp chi tiết các tài liệu PDF, sách và kênh YouTube hướng dẫn sử dụng phần mềm AI, phù hợp cho người mới bắt đầu lẫn người đã có nền tảng.
Kho tài liệu PDF hướng dẫn sử dụng phần mềm AI miễn phí
Các tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm AI dạng PDF luôn được ưa chuộng nhờ tính hệ thống, dễ lưu trữ và thuận tiện tra cứu. Nội dung thường được biên soạn theo từng bước cụ thể, giúp người đọc nhanh chóng nắm được cách sử dụng phần mềm AI trong thực tế.
Những tài liệu này đặc biệt phù hợp với người mới, bởi chúng trình bày hướng dẫn sử dụng phần mềm AI theo lộ trình rõ ràng, từ cơ bản đến nâng cao, giúp bạn dễ dàng tự học mà không cần kiến thức kỹ thuật phức tạp.
1. Google’s Prompting Guide – Quick-start handbook for effective prompts
Đây là tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm AI (cụ thể là Gemini trong Google Workspace) dạng handbook nhanh, được Google phát hành chính thức (thường dưới dạng PDF khoảng 60-70 trang). Tài liệu này tập trung vào cách sử dụng phần mềm AI một cách hiệu quả ngay từ những bước cơ bản nhất.
Nội dung nổi bật:
- Hướng dẫn viết prompt hiệu quả theo 5 bước dễ học (từ Google Prompting Essentials).
- Các mẹo thực tế như: bắt đầu đơn giản, sử dụng ví dụ few-shot, chỉ định rõ định dạng output (JSON, bullet points…), ưu tiên lệnh tích cực thay vì tiêu cực.
- Phân loại theo vai trò công việc (marketer, developer, HR…) và use case thực tế trong doanh nghiệp.
- Best practices để tránh hallucination, tăng độ chính xác và tái sử dụng prompt.
- Phiên bản mới nhất (2025-2026) nhấn mạnh tích hợp với Gemini 3.0, temperature tuning, chain-of-thought, và structured outputs.
Đối tượng phù hợp: Người mới bắt đầu muốn học cách sử dụng phần mềm AI nhanh chóng, nhân viên văn phòng, marketer, hoặc ai cần áp dụng Gemini hàng ngày.
Xem thêm: Tài liệu Google’s Prompting Guide – Quick-start handbook for effective prompts
2. OpenAI Guide to Agents – Practical guide to building agents
Đây là tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm AI chuyên sâu về việc xây dựng AI Agents (tác tử trí tuệ nhân tạo tự động), được OpenAI phát hành dưới dạng PDF khoảng 30-40 trang (tên đầy đủ: “A Practical Guide to Building Agents”).
Nội dung chính:
- Giải thích rõ AI Agent là gì, khi nào nên xây dựng (so với chỉ chat thông thường).
- Các nền tảng thiết kế agent: từ AgentKit, Agent Builder (giao diện kéo thả), Agents SDK (dành cho lập trình viên).
- Best practices về orchestration (điều phối nhiều agent), guardrails (rào chắn an toàn), handoff (chuyển giao nhiệm vụ giữa các agent).
- Hướng dẫn từng bước xây dựng workflow, sử dụng advanced models như o1/o3 để tự động sinh instructions.
- Ví dụ thực tế từ khách hàng doanh nghiệp, giúp agent chạy an toàn, dự đoán và hiệu quả.
Đối tượng phù hợp: Developer, product manager, doanh nghiệp muốn phát triển AI Agents tự động hóa quy trình (ví dụ: support khách hàng, xử lý dữ liệu, automation workflow).
Xem thêm: Tài liệu OpenAI Guide to Agents – Practical guide to building agents
3. OpenAI: AI in the Enterprise – Lessons from seven frontier companies
Tài liệu này là báo cáo thực tế từ OpenAI, tổng hợp kinh nghiệm triển khai AI quy mô lớn từ 7 công ty tiên phong (frontier companies) như Morgan Stanley, Indeed… (PDF khoảng 20-30 trang).
Nội dung cốt lõi: 7 bài học quan trọng:
- Start with evals: Đánh giá hệ thống trước khi triển khai để đảm bảo chất lượng & an toàn.
- Embed AI into products: Tích hợp AI trực tiếp vào sản phẩm (như Indeed dùng AI để giải thích job matching).
- Start now and invest early: Bắt đầu sớm để có lợi thế tích lũy.
- Customize and fine-tune models: Tùy chỉnh model để tối ưu chi phí & hiệu suất.
- Get AI in the hands of experts: Đưa AI đến tay chuyên gia để tăng năng suất.
- Unblock your developers: Tạo môi trường để dev dễ dàng thử nghiệm AI.
- Set bold automation goals: Đặt mục tiêu automation lớn để thay đổi cách làm việc.
Đối tượng phù hợp: Lãnh đạo doanh nghiệp, CTO, team transformation muốn áp dụng hướng dẫn sử dụng phần mềm AI ở cấp độ tổ chức.
Xem thêm: Tài liệu OpenAI: AI in the Enterprise – Lessons from seven frontier companies
4. The Power of: NotebookLM Your AI Research and Learning Companion
Đây là ebook/hướng dẫn chính thức từ Google về NotebookLM – công cụ AI nghiên cứu và học tập mạnh mẽ nhất hiện nay (dựa trên Gemini).
Nội dung nổi bật:
- NotebookLM hoạt động như “AI research assistant” cá nhân: upload tài liệu (PDF, Docs, video YouTube, audio…) → AI tóm tắt, kết nối ý, trả lời câu hỏi dựa hoàn toàn vào nguồn (grounded, ít hallucination).
- Tính năng đỉnh cao: Audio Overview (podcast tóm tắt), Flashcards, Quiz, Mind Maps, Reports tự động, Source Discovery.
- Ứng dụng cho học tập (học sinh/sinh viên), nghiên cứu (researcher), công việc (tóm tắt báo cáo, phân tích dữ liệu).
- Phiên bản Plus/Pro dành cho doanh nghiệp với bảo mật cao hơn.
Đối tượng phù hợp: Sinh viên, nhà nghiên cứu, content creator, ai cần tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm AI để xử lý lượng lớn thông tin.
Xem thêm: The Power of: NotebookLM Your AI Research and Learning Companion
Sách hay về AI nên tham khảo
Bên cạnh tài liệu PDF, sách chuyên sâu là nguồn kiến thức giá trị giúp bạn hiểu rõ bản chất AI và cách sử dụng phần mềm AI hiệu quả hơn trong dài hạn. Khác với tài liệu ngắn, sách thường cung cấp góc nhìn toàn diện, kết hợp lý thuyết và ứng dụng thực tế về cách dùng phần mềm AI. Sau đây là một số quyển sách bạn có thể tham khảo theo từng mức độ:
Mức độ 1 – Prompt: Đưa prompt cho các tool có sẵn
Prompt Engineering for Generative AI (James Phoenix & Mike Taylor – O’Reilly)
Đây là một trong những cuốn sách thực tế nhất về prompt engineering hiện nay. Nội dung không đi theo hướng lý thuyết khô khan mà tập trung vào cách tư duy của người dùng “chuyên nghiệp” khi làm việc với AI tạo sinh. Sách hướng dẫn:
- Cách phân biệt prompt “mơ hồ”và prompt “rõ ràng”.
- Các kỹ thuật đặt bối cảnh, vai trò, ràng buộc đầu ra để kiểm soát chất lượng nội dung AI sinh ra.
- Cách tối ưu prompt để giảm chi phí nhưng vẫn giữ chất lượng. Đây là yếu tố rất quan trọng khi dùng API hoặc AI trong doanh nghiệp.
AI Prompt Engineering Absolute Beginner’s Guide (Michael Miller)
Đúng như tên gọi, đây là cuốn sách dễ tiếp cận nhất cho người mới hoàn toàn. Tác giả không giả định bạn đã biết gì về AI hay LLMs. Điểm mạnh cuốn sách:
- Giải thích rất rõ cấu trúc một prompt tốt: mục tiêu – ngữ cảnh – dữ liệu – định dạng đầu ra.
- Nhiều ví dụ đơn giản, đi từ prompt một dòng đến prompt có cấu trúc.
- Phù hợp với người dùng ChatGPT, Claude, Gemini trong công việc hằng ngày.
Mức độ 2 – Chain: Xâu chuỗi prompt và kết quả của nhiều tool
Generative AI Design Patterns (Valliappa Lakshmanan & Hannes Hapke – O’Reilly)
Cuốn sách này nâng prompt engineering lên một tư duy thiết kế hệ thống. Thay vì hỏi “viết prompt thế nào cho hay”, sách trả lời câu hỏi: “Thiết kế luồng suy nghĩ và hành động của AI như thế nào để giải quyết bài toán phức tạp?”
Nội dung nổi bật:
- Các design pattern phổ biến: Chain-of-Thought, Tree of Thoughts, ReAct.
- Cách xâu chuỗi nhiều prompt, nhiều tool (search, calculator, code…) thành workflow hoàn chỉnh.
- Phù hợp để xây dựng agent cơ bản hoặc hệ thống AI bán tự động.
Prompt Engineering for Generative AI (James Phoenix & Mike Taylor – O’Reilly)
Ở mức độ này, bạn đọc lại cuốn sách trên nhưng tập trung vào các chương nói về:
- Prompt nhiều bước
- Prompt có phản hồi (feedback loop)
- Kiểm soát suy luận của AI
Mức độ 3 – Fine-tune: Điều chỉnh các tham số để AI phù hợp hơn với từng bài toán
The LLM Engineering Handbook (Paul Iusztin & Maxime Labonne)
Đây là cuốn sách được cộng đồng đánh giá rất cao giai đoạn 2025–2026 cho việc build và fine-tune LLMs trong thực tế. Sách tập trung:
- Fine-tuning với LoRA, QLoRA.
- Làm việc với Hugging Face, dataset thực tế.
- Cân bằng giữa hiệu năng – chi phí – độ phức tạp khi tinh chỉnh.
Build a Large Language Model (From Scratch) (Sebastian Raschka)
Cuốn này đi rất sâu về kỹ thuật:
- Giải thích chi tiết kiến trúc transformer.
- Từ pre-training đến fine-tuning.
- Hiểu rõ “bên trong” LLMs hoạt động như thế nào.
Mức độ 4 – Develop: Phát triển tool mới dựa theo thiết kế
AI Engineering: Building Applications with Foundation Models (Chip Huyen)
Cuốn sách “kinh điển” cho những người nghiên cứu sâu về công nghệ AI hiện đại. Khi tiếp cận cuốn sách này, bạn sẽ nhận được những kiến thức về:
- Xây dựng RAG, evaluation, monitoring.
- Tư duy hệ thống, production-ready.
- Phù hợp cho team làm sản phẩm AI nghiêm túc.
Hands-On Large Language Models (Jay Alammar & Maarten Grootendorst)
Điểm mạnh:
- Visualization trực quan.
- Dễ hiểu cách các thành phần LLM phối hợp với nhau.
- Phù hợp cho người học bằng hình ảnh, product + tech.
Mức độ 5 – Research: Nghiên cứu tạo ra tool mới hoặc ứng dụng mới
Foundations of Large Language Models (Tong Xiao & Jingbo Zhu)
Quyển sách này tập trung sâu vào:
- Pre-training
- Fine-tuning nâng cao
- Kiến trúc LLMs hiện đại
Các kênh YouTube hướng dẫn sử dụng phần mềm AI chất lượng
Nếu bạn thích học qua video, các kênh YouTube là lựa chọn lý tưởng để tiếp cận hướng dẫn sử dụng phần mềm AImột cách trực quan và sinh động. Video giúp bạn quan sát trực tiếp thao tác, giao diện và cách xử lý tình huống thực tế khi dùng AI.
1. freeCodeCamp.org – Học AI bài bản từ nền tảng đến thực hành
freeCodeCamp là một trong những kênh YouTube học công nghệ lớn nhất thế giới, nổi bật với các khóa học AI, Machine Learning và lập trình dài hàng giờ, được xây dựng theo lộ trình rõ ràng.
Điểm nổi bật
- Video học AI có cấu trúc như một khóa học hoàn chỉnh
- Giảng viên là giảng viên đại học, chuyên gia từ Google, Meta, IBM…
- Có nhiều nội dung hướng dẫn sử dụng phần mềm AI, Python, TensorFlow, PyTorch
Phù hợp với:
- Người mới bắt đầu học AI một cách nghiêm túc
- Sinh viên CNTT, lập trình viên, data analyst
- Người muốn học từ gốc đến nâng cao, có tính hệ thống
2. Two Minute Papers – Cập nhật nghiên cứu AI mới nhất một cách dễ hiểu
Two Minute Papers không dạy cách code hay sử dụng phần mềm AI cụ thể, mà tập trung giải thích các nghiên cứu AI mới nhất chỉ trong vài phút.
Giá trị lớn nhất của kênh:
- Giúp người xem nắm nhanh xu hướng AI toàn cầu
- Giải thích paper AI phức tạp bằng ngôn ngữ đời thường
- Truyền cảm hứng và tư duy sáng tạo về AI
Phù hợp với:
- Người đã có kiến thức AI cơ bản
- Người làm trong lĩnh vực công nghệ, R&D
- Người muốn theo dõi sự phát triển của công nghệ AI
3. Krish Naik – AI & Machine Learning thực chiến
Krish Naik là một trong những YouTuber AI nổi tiếng nhất trong cộng đồng kỹ thuật. Kênh tập trung vào Machine Learning, Deep Learning và các dự án thực tế.
Điểm mạnh:
- Nhiều video hướng dẫn từng bước xây mô hình AI
- Chia sẻ kinh nghiệm đi làm thực tế trong ngành AI
- Có nhiều nội dung hướng dẫn sử dụng phần mềm AI và thư viện ML
Phù hợp với:
- Lập trình viên, data scientist
- Người học AI để đi làm
- Người muốn hiểu cách triển khai AI trong dự án thực tế
Như vậy bài viết trên đã chia sẻ cho bạn chi tiết bộ tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm AI được chọn lọc theo từng cấp độ. Thông qua danh sách sách tham khảo và lộ trình học cụ thể, hy vọng bạn đã có cái nhìn rõ ràng hơn về cách tiếp cận AI đúng hướng, đúng nhu cầu và dễ áp dụng vào thực tế.
Hãy theo dõi thêm các bài viết của VTI Academy để cập nhật thêm nhiều tài liệu AI chất lượng, kiến thức công nghệ mới nhất và các hướng dẫn thực tiễn giúp bạn ứng dụng AI hiệu quả trong học tập, công việc và kinh doanh.