Trong vài năm gần đây, công nghệ AI đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang ứng dụng thực tế quy mô lớn. Các quốc gia như Mỹ, Trung Quốc và Anh đang dẫn dắt cuộc đua AI với nhiều đột phá mới.
Song song đó, công nghệ AI tại Việt Nam cũng đã có những bước phát triển trong việc ứng dụng vào đời sống, xã hội. Cùng VTI Academy tìm hiểu các công nghệ AI mới nhất toàn cầu cũng như xu hướng hiện nay và cách doanh nghiệp Việt Nam nắm bắt làn sóng công nghệ này để bứt phá.
Khám phá công nghệ AI mới nhất trên toàn cầu
Các quốc gia trên thế giới đều đang đóng góp vào cuộc cách mạng công nghiệp số trên toàn cầu, trong đó, Mỹ, Trung Quốc và Anh là 3 quốc gia đang rót vốn nhiều nhất cho trí tuệ nhân tạo. Chính sự đầu tư mạnh mẽ này đã giúp nhiều công nghệ AI mới nhất ra đời và tạo nên bức tranh đa dạng về đổi mới sáng tạo và ứng dụng thực tiễn.
1. Công nghệ AI nổi bật của Trung Quốc
Trong vài năm gần đây, Trung Quốc nổi lên như một trung tâm đổi mới AI với tốc độ phát triển nhanh nhờ lợi thế dữ liệu lớn, thị trường nội địa rộng và chính sách đầu tư mạnh vào hạ tầng điện toán.
- Mô hình AI mã nguồn mở chi phí thấp
Công nghệ AI của Trung Quốc đang dẫn đầu về tốc độ triển khai quy mô lớn và chi phí thấp nhờ các mô hình mã nguồn mở. DeepSeek R1 (ra mắt đầu năm 2025) là mô hình suy luận mã nguồn mở vượt trội, đối thủ của ChatGPT do OpenAI (Mỹ) phát triển đã thể hiện năng lực vượt trội về suy luận logic và xử lý ngôn ngữ.
Các tập đoàn lớn như Alibaba (với Qwen), Zhipu AI (với GLM-4) và Moonshot AI (với Kimi) liên tục cập nhật mô hình miễn phí, giúp Trung Quốc chiếm gần 30% lượt tải mô hình AI toàn cầu trong năm 2025 theo dữ liệu từ Hugging Face.
- AI camera & thị giác máy tính quy mô đô thị
Đặc biệt, công nghệ AI camera của Trung Quốc được tích hợp sâu vào hệ thống camera giám sát đô thị và sản xuất, nhận diện khuôn mặt cùng hành vi với độ chính xác cao và chi phí thấp. Không chỉ dừng ở mức ghi hình, các hệ thống này còn ứng dụng phân tích dữ liệu theo thời gian thực (real-time analytics) để phát hiện hành vi bất thường, vi phạm giao thông, tụ tập đông người hoặc rủi ro an ninh.
- Trí tuệ nhân tạo gắn với cơ thể & robot hình người giá rẻ
Trí tuệ nhân tạo gắn liền với cơ thể (Embodied AI) cũng bùng nổ mạnh mẽ với các robot hình người phục vụ gia đình và nhà máy. Khác với AI thuần phần mềm, Embodied AI cho phép hệ thống học hỏi và tương tác trực tiếp với môi trường vật lý thông qua cảm biến, camera và cơ cấu chuyển động.
Xu hướng đáng chú ý là sự kết hợp giữa mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và robot, giúp robot không chỉ thực hiện mệnh lệnh cơ học mà còn hiểu ngữ cảnh, giao tiếp tự nhiên và ra quyết định linh hoạt. Khi chi phí phần cứng giảm và thuật toán học tăng cường (reinforcement learning) ngày càng hoàn thiện, robot hình người giá rẻ có thể trở thành một “lao động kỹ thuật số vật lý” trong tương lai gần.
Theo Báo cáo Chỉ số AI Stanford 2025, khoảng cách hiệu suất giữa mô hình Trung Quốc và Mỹ đã thu hẹp chỉ còn vài phần trăm trên các bài kiểm tra chuẩn lớn (benchmark), với khoảng cách trên các chỉ số như MMLU và HumanEval giảm từ mức hai con số năm 2023 xuống gần bằng nhau vào cuối 2024.
2. Top công nghệ AI điển hình của Mỹ
Mỹ vẫn giữ vị thế trung tâm đổi mới toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ AI mới nhất nhờ hệ sinh thái nghiên cứu mạnh, nguồn vốn đầu tư lớn và sự dẫn dắt của các tập đoàn công nghệ.
- Frontier models & Generative AI đa phương thức
Các mô hình AI tiên tiến nhất (frontier models) và ứng dụng trong doanh nghiệp vẫn đang được Mỹ tiếp tục đẩy mạnh. OpenAI dẫn dắt với Operator (trợ lý AI tự hành) và Sora 2 (tạo video siêu thực), thúc đẩy mạnh mẽ AI đa phương thức và AI tự hành (agentic AI).
Google với Gemini cùng Anthropic với Claude tập trung vào mô hình suy luận logic và AI chạy trực tiếp trên thiết bị. Nvidia thống trị hạ tầng phần cứng với chip Blackwell và Rubin, hỗ trợ xây dựng siêu máy tính AI.
- AI Agent & trợ lý tự hành trong doanh nghiệp
Công nghệ AI trên smartphone của Mỹ thể hiện rõ nét qua Apple Intelligence (tích hợp sâu vào hệ điều hành iOS) và chip Google Tensor G5, cho phép xử lý AI cục bộ như chỉnh sửa ảnh, tóm tắt cuộc gọi mà không cần kết nối đám mây.
-
Hạ tầng trí tuệ nhân tạo và AI xử lý trực tiếp trên thiết bị
Trí tuệ nhân tạo gắn liền với cơ thể cũng phát triển mạnh với các startup như Figure và 1X triển khai robot phục vụ gia đình. Đầu tư tư nhân vào AI tại Mỹ năm 2025 đạt 109 tỷ USD (theo Stanford AI Index 2025), gấp hơn 10 lần so với Trung Quốc.
3. Công nghệ AI mới nhất tại Anh
Thay vì tập trung vào thương mại hóa đại trà như Trung Quốc hay mở rộng hệ sinh thái nền tảng như Mỹ, Anh tập trung vào hạ tầng và AI an toàn, đóng góp quan trọng vào siêu máy tính AI và quản trị AI.
- AI sinh học & khám phá thuốc
DeepMind (thuộc Google nhưng có nguồn gốc Anh) là đơn vị tiên phong ứng dụng AI vào sinh học cấu trúc và khám phá thuốc. Các mô hình AI có khả năng dự đoán cấu trúc protein và tương tác phân tử với độ chính xác cao, giúp rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu so với phương pháp truyền thống.
- AI mô phỏng vật lý & dự báo khí hậu
Anh cũng đẩy mạnh ứng dụng AI trong mô phỏng vật lý và dự báo khí hậu. Các mô hình học máy được sử dụng để xử lý lượng dữ liệu khổng lồ từ vệ tinh, cảm biến môi trường và hệ thống quan trắc khí tượng. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược khi châu Âu đặt mục tiêu trung hòa carbon và phát triển bền vững.
- Quản trị AI
Khác với nhiều quốc gia tập trung vào tốc độ thương mại hóa, Anh dành nguồn lực đáng kể cho nghiên cứu AI an toàn (AI safety) và quản trị rủi ro. Các trung tâm nghiên cứu tại London và Oxford đang phát triển phương pháp đánh giá tính minh bạch, khả năng kiểm soát và giảm thiểu rủi ro của mô hình AI quy mô lớn.
Cách tiếp cận này nhằm xây dựng bộ tiêu chuẩn và khung pháp lý cho AI, đảm bảo công nghệ được triển khai có trách nhiệm, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, tài chính và giáo dục.
Công nghệ AI tại Việt Nam đang được ứng dụng ra sao?
Công nghệ AI tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh với tốc độ 15-18%/năm, thị trường đạt hơn 750 triệu USD năm 2024 theo báo cáo của NIC–JICA–BCG (2025). Các ứng dụng của AI tại Việt Nam đang được ứng dụng vào nhiều khía cạnh của đời sống, xã hội.
1. AI trong giáo dục tại Việt Nam
Công nghệ AI trong giáo dục đang giúp cá nhân hóa lộ trình học tập thông qua phân tích dữ liệu hành vi học sinh theo thời gian thực. Các ứng dụng của AI đang giúp cá nhân hóa học tập:
- AI chấm bài tự động và phân tích năng lực học sinh
- Trợ lý học tập AI hỗ trợ luyện ngoại ngữ và giải bài tập
- Hệ thống gợi ý nội dung học phù hợp với từng học viên
2. AI trong doanh nghiệp & sản xuất
Doanh nghiệp Việt đang ứng dụng AI vào nhiều khâu vận hành nhằm tăng năng suất và giảm chi phí. Các ứng dụng phổ biến:
- Dự báo nhu cầu và tối ưu tồn kho
- AI camera kiểm soát chất lượng sản xuất
- Chatbot chăm sóc khách hàng
- Phân tích dữ liệu marketing, hỗ trợ việc sáng tạo nội dung
3. AI trong ngân hàng – tài chính
Ngành tài chính là một trong những lĩnh vực ứng dụng AI mạnh nhất tại Việt Nam. Các ứng dụng gồm:
- Phát hiện gian lận giao dịch theo thời gian thực
- Chấm điểm tín dụng bằng dữ liệu phi truyền thống
- Chatbot ngân hàng
- Phân tích hành vi khách hàng
4. Startup AI Việt
Hệ sinh thái startup AI Việt đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực Đông Nam Á. Theo báo cáo của StartupBlink đầu năm 2026, Việt Nam xếp hạng 55 toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp, với TP.HCM là trung tâm năng động nhất.
Trong danh sách 458 startup hàng đầu tại TP.HCM, AI Hay nổi bật khi đạt 489 điểm, xếp hạng 10/458 tại thành phố và thứ 15/836 trên toàn quốc. Bên cạnh các startup AI đang lên, hệ sinh thái công nghệ AI tại Việt Nam còn được dẫn dắt bởi các kỳ lân (unicorn startup định giá trên 1 tỷ USD) đã khẳng định vị thế như:
- MoMo (fintech) – nền tảng tài chính số phục vụ hàng chục triệu người dùng
- Sky Mavis – công ty blockchain/gaming đứng sau Axie Infinity
Sự kết hợp giữa startup AI, công nghệ tài chính (fintech) và công nghệ nền tảng cho thấy công nghệ AI tại Việt Nam đang dần mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới, không chỉ bó hẹp trong một ngành cụ thể.
Xu hướng công nghệ AI trong 3 đến 5 năm tới
Xu hướng công nghệ AI trong tương lai gần được dự đoán sẽ chuyển từ giai đoạn bùng nổ thử nghiệm sang giai đoạn ứng dụng sâu và định hình hạ tầng kinh tế số. AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành lớp vận hành cốt lõi của doanh nghiệp, đồng thời mở rộng sang thế giới vật lý thông qua robot và hệ thống tự động hóa.
- AI Agent bước vào giai đoạn trưởng thành
Trong tương lai, AI không chỉ thực hiện tác vụ đơn lẻ mà còn có thể lập kế hoạch, ra quyết định và phối hợp theo mô hình đa tác nhân để xử lý quy trình phức tạp như chăm sóc khách hàng, quản lý tồn kho hay vận hành marketing.
Song song, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên mô hình AI chuyên biệt theo ngành nhằm tăng độ chính xác và giảm rủi ro. Tuy nhiên, sự trưởng thành này cũng kéo theo thách thức bảo mật khi deepfake, mã độc thích nghi và các hình thức lừa đảo sử dụng AI trở nên tinh vi hơn.
- Robot hình người bắt đầu hiện diện đời sống
Sau giai đoạn thử nghiệm, robot hình người bước vào các ứng dụng thực tế trong năm 2026 với vai trò trợ lý gia đình, hướng dẫn viên dịch vụ và lao động trong môi trường sản xuất, logistics. Sự tiến bộ của AI cảm nhận và hiểu ngôn ngữ giúp robot tương tác tự nhiên hơn với con người, mở đường cho xu hướng physical AI – nơi máy móc có khả năng cảm nhận, quyết định và hành động trong thế giới vật lý.
Điều này được kỳ vọng thúc đẩy tự động hóa quy mô lớn nhưng cũng đặt ra câu hỏi về chi phí, an toàn và tác động đến thị trường lao động.
- Khủng hoảng năng lượng AI trở thành vấn đề trọng tâm
Sự bùng nổ của mô hình AI quy mô lớn khiến nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu tăng mạnh, biến năng lượng thành bài toán chiến lược của ngành công nghệ. Các doanh nghiệp và chính phủ tập trung vào giải pháp giảm áp lực năng lượng thông qua chip tiết kiệm điện, thuật toán tối ưu hiệu suất, cùng việc đầu tư mạnh vào nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và hệ thống lưu trữ quy mô lớn.
Đồng thời, việc ký hợp đồng mua điện xanh dài hạn cho các cụm trung tâm dữ liệu mới trở thành xu hướng phổ biến nhằm đảm bảo tăng trưởng AI bền vững.
Doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gì để bứt phá trong kỷ nguyên AI?
Để bứt phá trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp Việt cần chuyển từ tư duy thử nghiệm sang xây dựng chiến lược AI dài hạn gắn trực tiếp với mục tiêu kinh doanh. Trọng tâm không nằm ở việc chạy theo công nghệ mới mà ở khả năng chuẩn bị nền tảng dữ liệu, phát triển năng lực nội bộ và triển khai AI vào những bài toán tạo giá trị rõ ràng như bán hàng, vận hành và chăm sóc khách hàng.
Đồng thời, khi AI đang ngày càng trở thành “lực lượng lao động số”, doanh nghiệp cũng phải chú trọng hạ tầng, bảo mật và mô hình quản trị để đảm bảo triển khai hiệu quả
Những yếu tố doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị gồm:
- Xây dựng hệ thống dữ liệu được chuẩn hóa, lưu trữ tập trung và dễ khai thác phục vụ phân tích
- Ưu tiên triển khai AI vào những bài toán kinh doanh quan trọng, tạo giá trị rõ ràng trước
- Nâng cao kỹ năng sử dụng AI cho nhân sự và hình thành tư duy đặt AI làm trọng tâm trong công việc
- Đầu tư nền tảng công nghệ phù hợp, tăng cường bảo mật dữ liệu và thiết lập cơ chế quản lý AI
- Ứng dụng các tác nhân AI để tự động hóa quy trình và nâng cao hiệu suất vận hành doanh nghiệp
Như vậy, bài viết đã tổng hợp bức tranh toàn cảnh về các công nghệ AI mới nhất trên thế giới, sự phát triển của AI tại Việt Nam cũng như những xu hướng quan trọng của trí tuệ nhân tạo. Trong tương lai, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc doanh nghiệp có ứng dụng AI hay không mà ở khả năng triển khai AI đúng chiến lược, đúng bài toán và đúng năng lực tổ chức.
Đối với các doanh nghiệp, việc nâng cao năng lực AI cho đội ngũ nhân sự là bước khởi đầu quan trọng để biến AI thành động lực tăng trưởng thực sự. Các chương trình đào tạo dành cho doanh nghiệp tại VTI Academy được thiết kế theo hướng thực tiễn, giúp doanh nghiệp cập nhật xu hướng AI mới, xây dựng kỹ năng ứng dụng và từng bước triển khai AI vào hoạt động vận hành, kinh doanh.
Nếu doanh nghiệp quan tâm đến việc đào tạo và triển khai AI bài bản, hãy liên hệ fanpage VTI Academy để nhận tư vấn chi tiết nhé!